TÔI SỐNG CHUNG VỚI BÀ CỤ ĐÃ MẤT

 

 “Đời này bà không có con cái, không có cháu gái. Nhưng nếu bà có một đứa cháu gái, bà mong nó sẽ giống cháu.”

“Không sợ chuyện, không chịu thua, dẻo miệng, mềm lòng.”

“Nên bà muốn đem chút bản lĩnh tích cóp được cả đời này, dạy hết cho cháu.”

Tôi nhìn bà, không thốt nên lời.

“Cháu đừng nghĩ nhiều,” Bà lại trở về dáng vẻ lắm điều thường ngày, “Bà chỉ là rảnh rỗi thôi. Một con ma ở trong nhà mấy chục năm, không tìm việc gì làm, chán muốn chết luôn ấy chứ  à, bà đã chết rồi.”

Tôi bật cười.

Cười rồi cười, nước mắt lại rơi.

6.

Đêm đó tôi không ngủ.

Không phải không ngủ được, mà là không muốn ngủ.

Bà Chu ngồi trên sô pha phòng khách xem tivi, tôi ngồi bên cạnh, ôm chiếc gối tựa.

Tivi chiếu một bộ phim thời xưa rất cũ, bà xem rất chăm chú.

“Bà ơi, hồi trẻ bà tự mở tiệm may thật ạ?”

“Ừ. Bắt đầu từ việc bày sạp, sau đó thuê một cái mặt bằng, sau nữa thì mua được căn nhà này.”

“Đỉnh quá.”

“Đỉnh cái gì, chẳng qua là chết đói không được thôi.”

Miệng bà thì nói vậy, nhưng tôi thấy khóe môi bà hơi nhếch lên.

“Vậy bà… chưa từng nghĩ đến việc nhận nuôi một đứa trẻ sao?”

Bà im lặng một lát.

“Từng nghĩ rồi.”

“Sau đó thì sao ạ?”

“Sau đó đi hỏi, người ta bảo phụ nữ độc thân không đủ điều kiện.”

Giọng bà đều đều.

“Thời đó là vậy. Đàn bà chưa chồng, ngay cả tư cách nhận nuôi con cũng không có.”

Tôi há miệng, chẳng biết nói gì cho phải.

“Đừng có thương hại bà,” Bà lườm tôi một cái, “Chu Tú Lan bà đây cả đời này sống không tệ chút nào. Có tay nghề, có nhà cửa, muốn ăn gì thì ăn, muốn đi đâu thì đi. Còn hơn đứt mấy kẻ lấy chồng xong ngày nào cũng bị chửi mắng.”

“Chỉ là…”

“Chỉ là cái gì?”

“Chỉ là hơi cô đơn thôi ạ.”

Bà không đáp lời.

Bộ phim cũ trên tivi vừa khéo chiếu đến cảnh đón Tết, cả nhà quây quần bên bàn gói sủi cảo, rộn rã náo nhiệt.

Bà nhìn chằm chằm màn hình rất lâu.

Rồi vươn tay tắt tivi.

“Không xem nữa, phim này giả tạo quá. Làm gì có nhà nào đón Tết mà không cãi nhau.”

Tôi biết không phải bà chê phim giả.

Từ ngày hôm đó, cách chung sống của chúng tôi đã thay đổi.

Không phải xa lạ đi, mà là gần gũi hơn.

Trước kia bà giúp tôi, giống như chủ nhà chiếu cố khách thuê  lo toan, nhưng vẫn giữ khoảng cách.

Bây giờ thì khác rồi.

Bà bắt đầu quản chuyện ăn uống của tôi.

Không phải kiểu nhắc nhở “Trong tủ lạnh có sườn” nữa, mà là thật sự trừng mắt nhìn tôi ăn.

“Bữa trưa cháu ăn gì?”

“Gọi đồ ăn ngoài ạ.”

“Đồ ngoài món gì?”

“Gà om vàng ạ.”

“Lại ăn ngoài! Cháu không cần cái dạ dày nữa à?”

“Bà ơi, cháu đi làm không kịp nấu cơm…”

“Không kịp? Cháu dậy sớm nửa tiếng không được à? Bà bảo cháu nghe, sáng mai bà dạy cháu làm cơm rang trứng, năm phút là xong, mang đến công ty làm cơm trưa.”

Bà bắt đầu quản chuyện ăn mặc của tôi.

“Sao cháu lại mặc đồ đen nữa rồi? Trẻ trung phơi phới mà ăn mặc như đi đưa đám thế.”

“Màu đen dễ phối đồ ạ…”

“Phối cái gì mà phối, da cháu trắng, mặc đồ màu sáng mới đẹp. Lấy cái áo màu vàng nhạt kia ra đây.”

“Cái đó hơi chật…”

“Chật thì sao? Trẻ thì phải mặc cho đẹp, đợi đến tuổi của bà muốn mặc cũng chẳng mặc được nữa  à, bây giờ bà ngay cả quần áo cũng chẳng cần mặc nữa rồi.”

Bà bắt đầu quản chuyện ngủ nghê của tôi.

Mười một giờ đêm, đèn phòng khách tự động tắt.

Tivi tự động tắt.

Màn hình điện thoại tự nhiên tối om.

“Bà! Cháu đang cày phim!”

“Cày cái gì mà cày, mai còn phải đi làm! Ngủ ngay!”

Tôi nằm trên giường, nghe tiếng bà lầm bầm tự lảm nhảm ngoài phòng khách.

“Bọn trẻ bây giờ, cứ thức khuya thức khuya, không cần mạng nữa rồi…”

Tôi bật cười.

Xoay người, vùi mặt vào gối.

Trong lòng ấm áp lạ lùng.

Chiều thứ Bảy, tôi đang lau nhà ngoài phòng khách.

Bà Chu ngồi bên cửa sổ, nhìn ra khu vườn trong khu tập thể.

Dưới lầu có một bà cụ đang dắt một bé gái đi dạo, bé gái bằng giọng trẻ con nũng nịu gọi: “Bà nội, cháu muốn ăn kem!”

Bà cụ nói: “Không được, ăn vào đau bụng đấy.”

“Bà nội…”

“Được rồi được rồi, chỉ ăn một que thôi nhé.”

Bà Chu nhìn họ, nhìn mãi cho đến khi họ đi xa.

Rồi bà quay đầu lại, phát hiện tôi đang nhìn bà.

“Nhìn cái gì mà nhìn, lau nhà của cháu đi.”

“Bà ơi.”

“Làm sao?”

Tôi bỏ cây lau nhà xuống, bước đến trước mặt bà.

“Cháu gọi bà là bà nội được không?”

Bà sững người.

Cả người  cả bóng ma  đều đờ ra.

“Cháu nói cái gì?”

“Cháu nói, cháu có thể gọi bà là bà nội không.”

“Cháu…” Bà mấp máy môi, “Cháu gọi bà là bà cụ là được rồi, đừng gọi linh tinh.”

“Cháu không gọi linh tinh.”

Tôi nhìn bà.

“Bà quản chuyện ăn uống của cháu, quản chuyện ăn mặc của cháu, quản chuyện ngủ nghê của cháu, quản cháu tìm việc, quản cháu đuổi bạn trai cũ, quản cháu đối phó họ hàng.”

“Bà nội ruột của cháu cũng chưa từng quản cháu như thế.”

“Đó là vì bà rảnh…”

“Bà không rảnh. Mà là bà xót cháu.”

Bà không nói gì nữa.

“Bà ơi, bà nói đời này bà luôn muốn có một đứa cháu gái.”

“Cháu không có bà nội. Bà nội bên nội mất trước khi cháu sinh ra, bà ngoại bên ngoại ở dưới quê, một năm mới được gặp một lần.”

“Cho nên…”

Tôi sụt sịt mũi.

“Bà làm bà nội của cháu, cháu làm cháu gái của bà. Không được sao?”

Bà Chu nhìn tôi.

Nhìn rất lâu.

Rồi bà mỉm cười.

Không phải kiểu cười nói nhiều như mọi ngày, cũng không phải kiểu cười đắc ý.

Mà là kiểu… nhịn rất lâu, cuối cùng không nhịn nổi mà bật cười.

Trong ánh mắt có ánh sáng.

Trong mắt ma, cũng có thể có ánh sáng.

“Cái con bé này,” Giọng bà hơi run run, “Dẻo miệng thật.”

“Vậy cháu gọi nhé.”

“… Tùy cháu.”

“Bà nội.”

Bà quay mặt đi, giả vờ nhìn ra ngoài cửa sổ.

Nhưng tôi thấy bà đưa mu bàn tay lên lau mắt.

Ma cũng biết khóc sao?

Chắc là có.

“Bà nội, bà còn tâm nguyện gì không?”

Buổi tối, chúng tôi ngồi ở phòng khách.

Tôi pha một cốc trà, đặt vào chiếc cốc sắt tráng men trước mặt bà.

Bà không uống được, nhưng bà thích ngửi hương trà.

Bà im lặng.

Rất lâu.

“Bà muốn thấy cháu sống tốt.”

“Bây giờ cháu sống rất tốt mà.”

“Không phải kiểu tốt này.”

Bà lắc đầu.

“Cháu có công việc tốt, có nhà của riêng mình. Nhưng cháu vẫn đang sợ.”

“Sợ cái gì ạ?”

“Sợ nghèo, sợ bị người ta coi thường, sợ cô đơn một mình.”

Bà nhìn thẳng vào mắt tôi.

“An An, những nỗi sợ này, không phải có tiền là giải quyết được.”

Tôi hé miệng, không nói được lời nào.

“Bà còn một tâm nguyện.”

Giọng bà rất nhẹ.

“Bà muốn nhìn thấy cháu tự nấu cho mình một bữa ăn tử tế.”

“Nấu ăn ạ?”

“Cháu đến thành phố này hơn hai năm, ngày nào cũng ăn đồ hộp, mì tôm, ăn cho qua bữa. Chưa bao giờ nghiêm túc tự nấu cho mình một bữa ăn đàng hoàng.”

Bà nhìn tôi.

“Một người mà ngay cả bản thân mình cũng không muốn chăm sóc tử tế, thì làm sao mà sống tốt được?”

“Bà nội…”

“Bà đã dạy cháu bao nhiêu món, cháu học được chưa?”

“Cháu học được rồi.”

“Thế thì nấu đi. Không phải nấu cho ai khác, mà là nấu cho chính cháu.”

Bà ngừng một lát.

“Nấu xong, bày biện bát đũa đàng hoàng, ngồi xuống, ăn thật chậm.”

“Ăn xong, bà yên tâm rồi.”

7.

Hôm sau là thứ Bảy.

Tôi dậy từ rất sớm.

Đi chợ mua sườn, hành gừng, khoai tây, cà chua, trứng gà.

Còn mua thêm một nắm hành lá, bà Chu nói hầm canh xong cuối cùng rắc một nắm hành hoa vào mới thơm.

Về đến nhà, tôi rửa sạch rau củ, xếp gọn gàng trên bệ bếp.

Bà Chu lơ lửng bên cạnh nhìn, không nói gì.

Tôi thắt tạp dề.

Chiếc tạp dề này là bà bảo tôi mua, bà bảo “Làm bếp không thắt tạp dề, quần áo hỏng hết”.

Sườn cho vào nước lạnh để chần.

Lần này không nhầm, không dùng nước nóng nữa.

Vớt ra, rửa sạch, bắc chảo mới lên bếp.

Phi thơm hành gừng, cho sườn vào xào, đổ nước, đun to lửa cho sôi rồi vặn nhỏ lửa hầm từ từ.

Bà Chu đứng xem bên cạnh, khóe miệng giật giật.

Không soi ra lỗi nào.

Đây là lần đầu tiên bà không bắt bẻ gì.

Trong lúc hầm canh, tôi xào thêm một đĩa cà chua xào trứng, một đĩa khoai tây xào chua cay.

Đều là những món bà dạy.

Cà chua phải chần qua nước sôi trước thì mới dễ bóc vỏ.

Khoai tây thái sợi xong phải ngâm nước, không thì sẽ bị dính chảo.

Trứng gà phải cho nhiều dầu một chút, xào ra mới mềm mịn.

Những điều này trước đây tôi hoàn toàn không biết.

Đến thành phố này hơn hai năm, thứ tôi ăn nhiều nhất là gà om vàng gọi mang về và mì tôm.

Chưa bao giờ tôi nghiêm túc tự nấu cho bản thân một bữa ăn.

Vì tôi thấy không đáng.

Ăn cơm một mình, làm gì cũng thấy lãng phí.

Nhưng hôm nay thì khác.

Canh hầm xong.

Tôi múc canh sườn ra bát, rắc một nắm hành hoa.

Cà chua xào trứng và khoai tây xào chua cay cũng được bày ra đĩa.

Cơm chín, xới ra một bát.

Tôi bày biện bát đũa đàng hoàng.

Bát đũa cho một người.

Nhưng xếp rất ngay ngắn.

Đũa đặt bên phải bát cơm, bát canh đặt ở góc trên bên trái, đĩa thức ăn để ở giữa.

Y như những gì bà Chu đã dạy.

Tôi ngồi xuống.

Bưng bát lên, húp một ngụm canh.

Ngọt thanh.

Ngon hơn lần đầu tiên rất nhiều.

Tôi gắp một miếng sườn, gắp thêm một đũa khoai tây xào sợi.

Từ từ ăn.

Không phải đứng cạnh bếp và vội vài miếng, không phải vừa cắm mặt vào điện thoại lướt mạng vừa ăn.

Mà là ngồi xuống, từng miếng từng miếng, chậm rãi thưởng thức.

Ánh nắng ngoài cửa sổ hắt vào, chiếu lên mặt bàn.

Rất tĩnh lặng.

Rất ấm áp.

Bà Chu ngồi đối diện, nhìn tôi ăn.

Bóng hình của bà nhạt hơn ngày thường một chút.

Nhưng bà đang cười.

“Ngon không?”

“Ngon lắm ạ.”

“Nhiều muối rồi.”

“Chẳng phải bà bảo không có lỗi nào sao?”

“Canh thì không có lỗi, nhưng khoai tây xào nhiều muối rồi.”

Tôi bật cười.

“Lần sau cháu cho ít đi.”

“Ừ.”

Bà nhìn tôi, nụ cười rất nhạt.

Sau đó, bóng hình bà bắt đầu mờ dần.

Bắt đầu từ đôi chân.

Giống như màn sương sớm, bị mặt trời từng chút từng chút làm tan đi.

“Bà nội?”

Tôi buông đũa xuống.

“Đừng dừng lại,” Bà nói, “Ăn xong hẵng nói.”

“Nhưng bà…”

“Ăn đi.”

Giọng bà rất khẽ, nhưng rất kiên định.

Tôi bưng bát lên, tiếp tục ăn.

Tay run lẩy bẩy.

Nước mắt lã chã rơi vào trong bát canh.

Nhưng tôi không dừng lại.

Từng miếng từng miếng, tôi ăn cho hết bữa cơm.

Lúc đặt bát xuống, bóng hình bà Chu đã mờ nhạt lắm rồi.

Chỉ còn lại một đường viền lờ mờ.

“Bà nội.”

“Ừ.”

“Bà sắp đi rồi sao?”

“Ừ. Nhìn thấy cháu ăn một bữa tử tế, bà yên tâm rồi.”

Giọng của bà như vọng lại từ một nơi rất xa.

“An An, nhớ kỹ, sau này mỗi ngày đều phải ăn uống đàng hoàng.”

“Đừng có ăn ngoài suốt thế.”

“Áo sơ mi xanh mua thêm vài cái.”

“Buổi tối ngủ trước mười một giờ.”

“Đừng tức giận vì những kẻ không đáng.”

Giọng bà ngày càng nhỏ bé.

Câu cuối cùng, tôi gần như không còn nghe rõ nữa.

“Bà đi đây. Cháu phải sống cho thật tốt đấy.”

Rồi bà tan biến.

Như một cơn gió thoảng qua.

Chiếc cốc sắt tráng men trên bàn bếp vẫn còn đó.

Năm chữ “Vì nhân dân phục vụ”, lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Tôi ngồi trước bàn, nhìn khoảng trống vắng lặng đối diện.

Khóc rất lâu.

Những ngày sau đó, mọi thứ trôi qua rất đỗi yên bình.

Đèn không tự động nhấp nháy nữa.

Bát đĩa không tự rơi xuống nữa.

Tivi không tự bật nữa.

Trên gương cũng không còn xuất hiện những dòng chữ nguệch ngoạc.

Nhưng ngày nào tôi cũng nấu ăn đàng hoàng.

Bữa cơm một người, tôi cũng bày bát đũa ngay ngắn, ngồi xuống ăn thật chậm rãi.

Những món ăn bà Chu đã dạy, tôi không quên một món nào.

Cuối tuần, tôi đến tiệm đồ gỗ mua một chiếc tủ nhỏ.

Đặt ở phòng khách sát bên cửa sổ.

Trên tủ đặt di ảnh của bà Chu.

Bức ảnh chụp bà hồi ba mươi mấy tuổi, đứng trước cửa một tiệm nhỏ, đeo tạp dề, cười rất sảng khoái.

Bảng hiệu trên cửa tiệm viết “Tiệm may Tú Lan”.

Tôi đặt chiếc cốc sắt tráng men bên cạnh bức ảnh, rót một cốc trà đầy.

“Bà nội, cháu dâng trà cho bà.”

“Hôm nay cháu làm món sườn xào chua ngọt bà dạy, không bị nhiều muối đâu.”

Không có ai trả lời.

Nhưng tôi cảm thấy, bà có thể nghe được.

Mẹ tôi sau này có lên thăm thêm một lần nữa.

Vừa bước vào cửa đã nhìn thấy bức ảnh đặt trên tủ.

“Đây là ai vậy?”

“Bà nội con.”

“Bà nội con á? Bà nội con chẳng phải…”

“Không phải bà nội ruột đâu mẹ.”

Tôi nhìn bức ảnh, mỉm cười.

“Nhưng còn thân hơn cả ruột thịt.”

 

HẾT